تقویت مهارت دیدن، شنیدن و گوش دادن

شاید تجربه داشته باشید که در دوران بارداری خود برای جنین شعر و قصه می خواندید، شاید برای اطرافیان شما و گاها از دید خودتان کار بی فایده ای باشد اما همین که آنها مخاطب شما قرار گرفته اند ارتباط عاطفی با کودک برقرار شده است. نوزادان صفر تا دو ماهه به شنیده‌های قبل از تولد‌شان واکنش نشان می‌ دهند. نوپایان بین چهار تا هشت ماهگی دیگر رنگ‌ها و جزییات را به روشنی می‌بینند. در این هنگام وقتی برای‌ شان با صدای بلند کتاب می‌‌خوانید نگاه‌ تان می‌کنند. زمانی که برای‌شان ادا در می‌آورید و چهره‌تان را متناسب با داستان تغییر می‌دهید به اجزای صورت و بدن‌ تان دقت می‌کنند. به این ترتیب بچه‌ها با زبان بدن آشنا می‌شوند و می‌آموزند چگونه احساسات و حالات چهره‌شان را کم‌کم با هم هماهنگ کنند. وقتی بزرگتر شوند برای درک احساسات دیگران هم به زبان بدن آن‌ها نیز بیشتر توجه خواهند کرد. وقتی برای نوزادان و نوپایان قصه و شعر کودکانه می‌خوانیم، توجه آن‌ها را به موضوعی جلب می‌ کنیم که برای‌شان ناشناخته است. وقتی لحن‌ مان را در اجرای قصه‌ها تغییر می‌دهیم، آن‌ها می‌توانند برای مدت قابل توجهی به صدای ما گوش ‌کنند و به این ترتیب مهارت «شنیدن» را تمرین کنند. بچه‌هایی که در سال‌های ابتدای زندگی‌شان قصه‌های کودکانه‌ی بیشتری شنیده باشند در سال‌های بعد راحت‌تر می‌توانند حرف‌های دیگران را گوش کنند و تفاوت «شنیدن» و «گوش دادن» را درک کنند.در واقع شنیدن امری غیر ارادی است زمانی که امواج صوت به گوش‌های ما می‌رسد. اما گوش دادن تحلیل، تفسیر، به خاطر سپردن و تمرکز بر چیزهایی است که آن‌ها را می‌شنویم. بهتر است در خردسالی شنیدن را تمرین کنیم تا شنونده‌های خوبی باشیم که بتوانیم در آینده به حرف‌های خودمان و دیگران گوش کنیم. خواندن‌ قصه‌ ی کودکانه یکی از راه‌های تقویت این دو مهارت است.

گسترش دایره‌ی لغات

هنگامی که برای کودکان قصه می گوییم و داستان می خوانیم کودکان با کلماتی مواجه می شوند که در زندگی روزمره متداول نیست، آشنایی با کلمات نا آشنا کمک می کند دامنه لغاتشان افزایش یابد وهمچنین کودکان درک کنند زبان کتاب ها با زبان خانه و مهد کودک متفاوت است، در نتیجه شاید با ساختار دقیق کلمات آشنا نباشند اما در آینده زبان گفتاری و نوشتاری را بهتر تشخیص میدهند. برای ارتباط بر‌قرارکردن با بچه‌ها و آموزش کلمه‌های جدید از کتاب‌ها استفاده‌ کنید.

تقویت تمرکز و حافظه

هنگامی که برای کودکان شعر یا قصه میخوانیم در حقیقت آنها را به توجه و تمرکز کردن دعوت می کنیم. برای سر درآوردن از ماجرای قصه‌ای که می‌‌خوانید باید تمرکز کنند و برای پیدا کردن نخ داستان باید قسمت‌های پیشین را به خاطر بیاورند و آن‌ها را مثل تکه‌ های پازل کنار هم بچینند. 

علاقه‌مندی به کتاب در آینده

همه والدین خواستار آنند که فرزندشان کتاب خوان باشند اما باید بدانیم کتاب خواندن یک عادتی که یک دفعه به وجود آید نیست بلکه باید به طور تدریجی دنبال شود پس والدین باید از کودکی برای فرزندشان کتاب داستان بخوانند. پژوهش‌ ها نشان می‌ دهد بچه‌ هایی که قبل از رفتن به دبستان لذت خواندن را تجربه کرده‌اند، در مدرسه علاقه‌ ی بیشتری به نوشتن و خواندن دارند.

تقویت تخیل و خلاقیت

خیلی از آدم‌ها وقتی فیلمی را تماشا می‌کنند که بر اساس یک کتاب ساخته شده، حسابی توی ذوق‌شان می‌خورد. می‌پرسند چرا کتابش خیلی جذاب‌تر و هیجان‌انگیزتر بود؟‌ حق با آن‌هاست. کتاب‌ها بخش زیادی از خلق تصاویر را بر عهده‌ی خودمان می‌گذارند. در کتاب برای‌مان خانه‌ای گرم و نرم توصیف می‌شود که سقف زیر شیروانی دارد و پشت پنجره‌اش برف می‌بارد. اما باقی قصه را ما در ذهن خودمان می‌بافیم. الان با خبیان همین چند جمله، در ذهن هر کدام از ما خانه‌ ی متفاوتی شکل گرفته که دیدنی‌ است و هیچ کدام شبیه آن یکی نیست. به این می‌گویند قوه‌ی تخیل و خلاقیت . قصه کودکانه به بچه‌ها این فضا را می‌دهند تا هرچه می‌‌خواهند در ذهن‌شان بسازند و خراب کنند. خلق قدرت‌های خارق‌العاده برای انسان‌ها، لذت‌های پایدارو گره‌هایی که به آسانی باز می‌شوند.

حجم و طول داستان: داستان منتخب نباید خیلی بلند و یا خیلی کوتاه باشد زیرا داستانی که خیلی کوتاه باشد ممکن است نتواند مطلب را به خوبی ادا کند و داستان بلند نیز برای کودکان خسته کننده می باشد و از جذابیت داستان می کاهد بنابرای طول داستان باید با توجه به سن و شرایط مخاطب متغیر باشد.

فضای مناسب: فضا ومکان قصه گویی باید به گونه ای باشد که علاوه بر راحتی حس و حال خوبی را به مخاطب انتقال دهد.

مقدمه مناسب:قبل از قصه گویی به جهت برانگیختگی کنجکاوی ورقبت بیشتر در کودکان در مورد گوینده ی قصه ،ارتباط برقرار شده بین قصه گو وقصه وتاثیر آن قصه بر زندگی قصه گو صحبت شود.

حالت های چهره: به جهت جذابیت بیشتر در هنگام قصه گویی باید از حرکات دست و صورت متناسب با قصه استفاده کرد همچنین تغییر صدا توسط قصه گو و یا کودکان در زمان قصه گویی می تواند تاثیر و زیبایی داستان را دوچندان کند.

بلند وشمرده: صدای قصه گو باید بلند ،رسا ،واضح و شمرده باشد .لحن قصه گونیز باید به نسبت داستان تغییر کند به طوری که احساسات به خوبی منتقل شود و هر جا لازم است مکثی داشته باشد.

مشارکت دادن کودک: باید در زمان قصه گویی کودکان را با روش های مختلف مانند پرسش وپاسخ به مشارکت دعوت کرد.

چند تن از خالقان بزرگ قصه های کودکانه در ایران